Post Description

Achteraf gezien troosten we onszelf met de verzachtende formule over het lot van Duitslands eerste democratie: dat het niet per se zo had hoeven eindigen. Maar het was ook geen kwestie van toeval. Dat klopt, maar het geldt voor vrijwel alles wat er ooit in de wereldgeschiedenis is gebeurd.

Vandaag de dag zijn rechtse partijen opnieuw in opkomst, niet alleen in Duitsland. Haastige vergelijkingen met het interbellum veroorzaken paniek. Dit maakt het des te urgenter om de ontwikkelingen in de Weimarrepubliek opnieuw te bespreken en te bediscussiëren. Ute Daniel levert met haar nieuwe boek juist hieraan een bijdrage.

Het succes van extreemrechtse partijen kan nooit uitsluitend worden verklaard door hun strategieën of leiders. Dat zou te simplistisch zijn, zelfs niet met betrekking tot de Weimarrepubliek, ook al keken veel mensen vanaf 1929 met bewondering of angst naar Adolf Hitler. In plaats daarvan, zo betoogt de historica, moeten we reconstrueren hoe andere politieke actoren de situatie zagen. Voor de meesten van hen was de Weimarrepubliek een overgangsstaat, een tijdelijke afwijking. Hun daden waren doorslaggevend voor de ondergang van de republiek. Hitler was slechts de profiteur.